Klitten zijn samengeklonterde dode haren die vastzitten in de levende vacht. Ze trekken aan de huid, doen pijn en kunnen huidontsteking veroorzaken. In dit artikel lees je waarom klitten ontstaan, hoe je ze voorkomt met een simpele borstelroutine, en hoe je bestaande klitten veilig loshaalt zonder je kat te kwetsen.
Waarom katten klitten krijgen
Een klit ontstaat als losse, dode haren niet uitvallen maar in de vacht blijven hangen en door beweging in elkaar draaien. Op plekken met veel wrijving gebeurt dat het snelst.
De meest voorkomende oorzaken:
- Langharige rassen zoals Perzen, Maine Coons en Noorse Boskatten met een dichte ondervacht.
- Verminderde vachtverzorging bij oudere katten, katten met overgewicht of gebitspijn, die zichzelf niet goed meer kunnen wassen.
- Vet, vuil of urine dat haren aan elkaar plakt.
- Ruiperiodes (voorjaar en najaar), wanneer er veel dood haar tegelijk loskomt.
Waar klitten meestal zitten
Controleer vooral de oksels, de binnenkant van de achterpoten, de buik, achter de oren en rond de staartaanzet. Dit zijn de plekken waar de kat zichzelf moeilijk bereikt en waar huid over huid wrijft.
Klitten voorkomen: de routine die werkt
Voorkomen is altijd makkelijker dan verwijderen. Een langharige kat borstel je idealiter dagelijks kort; een halflanghaar twee tot drie keer per week. Kort en regelmatig werkt beter dan een lange sessie per week.
De juiste borstel kiezen
Gebruik eerst een grove kam om door de vacht te gaan en daarna een fijnere kam of een ontwolborstel voor de ondervacht. Een slicker brush (fijne metalen pennetjes) haalt losse ondervacht weg voordat die kan klitten. Werk laag voor laag en til de vacht op, zodat je ook bij de huid komt.
Bestaande klitten veilig verwijderen
Bij een kleine, losse klit: houd de haarbasis vast tussen duim en wijsvinger, dicht tegen de huid, zodat je niet aan de huid trekt. Plueg de klit voorzichtig los met je vingers en werk daarna van de punt naar binnen met een kam. Nooit vanuit de huid naar buiten trekken.
Zit de klit strak tegen de huid of is hij groot en hard, knip er dan niet blind in. De huid van een kat is dun en trekt mee omhoog in de klit; met een schaar snijd je zo een wond. Voor stevige klitten is een elektrisch tondeuse (met een kort scheerkopje) veiliger dan een schaar.
Wanneer je naar de trimsalon gaat
Bij een vacht vol klitten, een vervilte ‘deken’ dicht op de huid, of een kat die pijn of stress laat zien, hoort dit thuis bij een professional. In een trimsalon wordt de vacht met de juiste tondeuse geschoren, vaak sneller en rustiger dan thuis.
Voorbeeld: een oudere Perzische kat kwam bij ons met een dichte laag klitten op buik en achterpoten. De eigenaar had geprobeerd te knippen en daarbij een kleine huidwond veroorzaakt. We hebben de vacht in korte, rustige sessies afgeschoren met een tondeuse, de huid laten helen en de eigenaar een dagelijkse borstelroutine geleerd. Drie maanden later was de vacht klitvrij.
Veelgemaakte fouten en hoe je ze oplost
- Met een schaar in een strakke klit knippen. Groot risico op huidwonden. Gebruik een tondeuse of ga naar de trimsalon.
- Alleen de bovenlaag borstelen. De klitten ontstaan onderin, in de ondervacht. Til de vacht op en kam tot op de huid.
- Een natte kat borstelen. Water trekt losse haren juist samen. Ontklit altijd op een droge vacht, voor het wassen.
- Doorgaan als de kat gestrest raakt. Stop, wacht en werk in korte sessies. Dwang maakt de volgende beurt moeilijker.
Stappenplan in het kort
- Controleer wekelijks de wrijvingsplekken: oksels, buik, achterpoten, achter de oren, staartaanzet.
- Borstel langhaar dagelijks kort, halflanghaar 2-3 keer per week.
- Werk laag voor laag met eerst een grove, dan een fijne kam.
- Kleine klit: haarbasis vasthouden, van de punt naar binnen loskammen.
- Strakke of grote klit: niet knippen, maar tondeuse of trimsalon.
- Ontklit altijd droog, nooit nat.
Conclusie
Klitten zijn goed te voorkomen met een korte, vaste borstelroutine op de juiste plekken. Zit er al een strakke klit tegen de huid, forceer dan niets: laat het veilig scheren. Begin vandaag met een grove kam en check de wrijvingsplekken van je kat; twijfel je over een grote klit, plan dan een afspraak bij de trimsalon.
Veelgestelde vragen
Mag ik een klit uit de vacht knippen?
Alleen bij een losse klit die je goed van de huid kunt tillen. Zit de klit strak tegen de huid, knip dan niet: de huid trekt mee omhoog en je snijdt makkelijk een wond. Gebruik dan een tondeuse of ga naar een professional.
Hoe vaak moet ik mijn langharige kat borstelen?
Bij een dichte langhaarvacht is dagelijks kort borstelen het meest effectief. Zo haal je dood haar weg voordat het kan klitten.
Waarom krijgt mijn oudere kat plotseling klitten?
Vaak omdat hij zichzelf minder goed wast. Dat kan komen door gewrichtspijn, overgewicht of gebitsklachten. Laat je kat bij twijfel nakijken door een dierenarts, want klitten kunnen een signaal zijn.
Doet ontklitten pijn?
Als je aan de huid trekt wel. Houd daarom altijd de haarbasis vast en werk van de punt van de klit naar binnen, zodat de trekkracht niet op de huid komt.
Bronnen
Achtergrondinformatie over vachtverzorging en huidgezondheid bij katten is beschikbaar bij het Cornell Feline Health Center en International Cat Care, twee internationaal erkende organisaties op het gebied van kattengezondheid.